بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و لعل التوهم نشأ من تخیل: أن ظاهر «لا تنقض» إبقاء نفس المتیقن السابق و لیس إبقاء الرطوبه مما یقبل حکم الشارع […]

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و حینئذ، فیمکن أن یحتج لهذا القول: أما على عدم الحجیه فی الوجودیات، فبما تقدم فی أدله النافین و أما على الحجیه

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و أضعف من ذلک أن یدعى: أن المعتبر عند العقلاء من الظن الاستصحابی هو الحاصل بالشئ من تحققه السابق، لا الظن الساری

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بقی الکلام فی حجج المفصلین. فنقول: أما التفصیل بین العدمی و الوجودی بالاعتبار فی الأول و عدمه فی الثانی. سؤالات مربوط به

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اللهم إلا أن یقال: إن اعتبارها لیس لأجل الظن، أو یقال: إن الإجماع إنما هو على البراءه الأصلیه فی الأحکام الکلیه ـ

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فی اصول الکافی[۱] عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: «لَا یَزَالُ الدُّعَاءُ مَحْجُوباً حَتَّى یُصَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ». استجابت دعا

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و منها: ما عن الخصال بسنده عن محمّد بن مسلم عن أبی عبد الله علیه ‌السلام، قال: «قال أمیر المؤمنین صلوات الله

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و أمّا احتمال کون المراد من عدم نقض الیقین بالشکّ عدم جواز البناء على وقوع المشکوک بمجرّد الشکّ ـ کما هو مقتضى

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و منها: صحیحه ثالثه لزراره: «و إذا لم یدر فی ثلاث هو أو فی أربع و قد أحرز الثلاث، قام فأضاف إلیها

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و أمّا فقه الحدیث، فبیانه: أنّ مورد الاستدلال یحتمل وجهین: أحدهما: أن یکون مورد السؤال فیه أن رأى بعد الصلاه نجاسه یعلم

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و ربما یورد على إراده العموم من الیقین: أنّ النفی الوارد على العموم لا یدلّ على السلب الکلّی. و فیه: أنّ العموم مستفاد من

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین الثالث الأخبار المستفیضه منها: صحیحه زراره ـ و لا یضرّها الإضمار ـ «قال: قلت له: الرجل ینام و هو على وضوء، أ

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین الثانی: من حیث إنّ الشکّ بالمعنى الأعمّ الذی هو المأخوذ فی تعریف الاستصحاب: قد یکون مع تساوی الطرفین، و قد یکون مع

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین الثالث: أنّ دلیل المستصحب: إمّا أن یدلّ على استمرار الحکم إلى حصول رافع أو غایه وإمّا أن لا یدلّ. و قد فصّل

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و أمّا إذا لم یکن العدم مستندا إلى القضیّه العقلیّه، بل کان لعدم المقتضی و إن کان القضیّه العقلیّه موجوده أیضا، فلا

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فإن قلت: على القول بکون الأحکام الشرعیّه تابعه للأحکام العقلیّه، فما هو مناط الحکم و موضوعه فی الحکم العقلیّ بقبح هذا الصدق

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین الخامس: أنّ المستفاد من تعریفنا السابق[۱] ـ الظاهر فی استناد الحکم بالبقاء إلى مجرّد الوجود السابق ـ أنّ الاستصحاب یتقوّم بأمرین. تحریر

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین الرابع: أنّ المناط فی اعتبار الاستصحاب على القول بکونه من باب التعبّد الظاهری، هو مجرّد عدم العلم بزوال الحاله السابقه. تحریر محل

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کما یندرج المسأله الأصولیّه أحیاناً تحت أدلّه نفی الحرج، کما یَنفی وجوبُ الفحص عن المعارض حتّی یُقطَع بعدمه بنفی الحرج. مروری بر

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین الثالث: أنّ مسأله الاستصحاب على القول بکونه من الأحکام العقلیّه مسأله اصولیّه یبحث فیها عن کون الشیء دلیلا على الحکم الشرعیّ، نظیر

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین الاول: أن عدّ الاستصحاب من الاحکام الظاهریه الثابته للشى‌ء بوصف کونه مشکوک الحکم‌ نظیر أصل البراءه، و قاعده الاشتغال مبنى على استفادته

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و الى ما ذکرنا یرجع تعریفه فى الزبده بانه «اثبات الحکم فى الزمان الثانى تعویلا على ثبوته فى الزمن الاول» بل نسبه

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اهمیت حفظ آبروی مؤمن در ابتدای بحث، به جهت تبرّک، روایتی را از امام حسین علیه السلام نقل میکنیم و سپس وارد بحث میشویم

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و أمّا تخییر قاضی الفریضه المنسیّه من الخمس فی ثلاثیّه و رباعیّه وثنائیّه ؛ فإنّما هو بعد ورود النصّ بالاکتفاء بالثلاث، المستلزم

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و منها: اقتداء الغیر فی صلاه أو صلاتین: فإن قلنا بأنّ عدم جواز الاقتداء من أحکام الجنابه الواقعیّه، کان الاقتداء بهما فی

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و الأقوی من هذه الوجوه هو الوجه الثانی ثم الأول ثم الثالث. بررسی اقوال در مسئله مخالفت عملیه در شبهات حکمیه این

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و هکذ حکم لباس الخنثى؛ حیث إنّه یعلم إجمالا بحرمه واحد من مختصّات الرجال کالمنطقه و العمامه أو مختصّات النساء علیه، فیجتنب

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و کذا من جهه دخول المحمول و استئجاره الحامل ـ مع قطع النظر عن حرمه الدخول و الإدخال علیه أو فرض عدمها

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین لکن هذا الکلام لا یجری فی الشبهه الواحده التی لم تتعدّد فیها الواقعه حتّى تحصل المخالفه العملیّه تدریجا، فالمانع فی الحقیقه هی

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و لکن الظاهر من جماعه من الأصحاب ـ فی مسأله الإجماع المرکّب ـ: إطلاق القول بالمنع عن الرجوع إلى حکم علم عدم

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین أمّا المقام الأوّل و هو کفایه العلم الإجمالیّ فی تنجّز التکلیف، و اعتباره کالتفصیلیّ، فقد عرفت. تفصیل کلام درباره کفایت علم اجمالی

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و وجوب الالتزام بالحکم الواقعیّ مع قطع النظر عن العمل غیر ثابت … . تحریر محل بحث در وجوب موافقت التزامیه و

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین الحکم بانفساخ العقد المتنازع فی تعیین ثمنه أو مثمنه علی وجه یَقضی فیه بالتحالف. فروعاتی دیگر درباره عدم اعتبار علم تفصیلی متولد از علم

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و لا بدّ قبل التعرّض لبیان حکم الأقسام من التعرّض لأمرین. تبیین فرق بین شبهه حکمیه و موضوعیه در صور علم اجمالی در بحث

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و حینئذ: فلاینبغی، بل لایجوز ترک الاحتیاط فی جمیع موارد إراده التکرار بتحصیل الواقع أوّلا بظنّه المعتبر، من التقلید أو الاجتهاد بإعمال الظنون الخاصّه

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و لنقدّم الکلام فی المقام الثانی‌، و هو کفایه العلم الإجمالی فی الامتثال، فنقول: مقتضى القاعده: جواز الاقتصار فی الامتثال بالعلم‌ الإجمالی

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و من أنّ الظاهر أنّ تکرار العباده احتیاطا فی الشبهه الحکمیّه مع ثبوت الطریق إلى الحکم الشرعی- و لو کان هو الظنّ المطلق- خلاف

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و إن ارید بذلک أنّه بعد انکشاف الواقع لا یجزی ما أتى به على طبق قطعه، فهو أیضا حقّ فی الجمله. معتبر نبودن قطع

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و أوضح من ذلک کلّه: روایه أبان بن تغلب عن الصادق علیه السّلام. عدم صحت طی مقدمات عقلیه برای استنباط مناطات احکام بحث در

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین قلت: أوّلا: نمنع مدخلیّه توسّط تبلیغ الحجّه فی وجوب إطاعه حکم اللّه سبحانه؛ کیف! و العقل بعد ما عرف أنّ اللّه تعالى لا یرضى

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و لا أدری کیف جعل الدلیل النقلی فی الأحکام النظریّه مقدّما على ما هو فی البداهه من قبیل «الواحد نصف الاثنین»؛ مع أنّ ضروریّات

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ثمّ استظهر ببعض الوجوه تأییدا لما ذکره، و قال بعد ذلک: فإن قلت: لا فرق فی ذلک بین العقلیّات و الشرعیّات؛ و الشاهد على

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ثمّ قال الشهید قدّس سرّه فی القواعد: لا یؤثّر نیّه المعصیه عقابا و لا ذمّا ما لم یتلبّس بها، و هو ما ثبت فی

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ثمّ إنّه ذکر هذا القائل فی بعض کلماته: أنّ التجرّی إذا صادف المعصیه الواقعیّه. تداخل عقابین در تجری از منظر صاحب فصول (قدس سره)

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین أقول: یرد علیه: أوّلا: منع ما ذکره من عدم کون قبح التجرّی ذاتیّا؛ لأنّ التجرّی على المولى قبیح ذاتا- سواء کان لنفس الفعل أو

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کما یشهد به الأخبار الوارده. اشکال بر عدم استحقاق عقاب در صورت تجری مروری بر مباحث گذشته میکنیم و در ضمن آن اشکالی را

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ثمّ إنّ هذا الذی ذکرنا ـ من‌ کون القطع مأخوذاً تاره على وجه الطریقیّه و اخرى على وجه الموضوعیّه ـ جار فی الظنّ أیضا.

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ثمّ من خواصّ القطع الذی هو طریق إلى الواقع. تقسیم بندی قطع به لحاظ موضوع حکم شرعی بحث حاضر نکاتی دارد که ممکن است

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و لا یجوز للشارع أن ینهى عن العمل به؛ لأنّه مستلزم للتناقض فإذا قطع بکون‌ مائع بولا ـ من أیّ سبب کان ـ فلا

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و من هنا یعلم: أنّ إطلاق «الحجّه» علیه لیس کإطلاق «الحجّه» على الأمارات المعتبره شرعا. فهرست مطالب این جلسه فهرست بحث در این جلسه

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین و هی منحصره فی أربعه؛ لأنّ الشکّ: إمّا أن یلاحظ فیه الحاله السابقه أم لا. و على الثانی: فإمّا أن یمکن الاحتیاط أم لا.

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اشکال اول مرحوم صدر را بر مرحوم اصفهانی قدس سره بیان کردیم. مطلب ۲۱ اشکال دوم ایشان بر نهایه اشکال دوم ایشان این است که اساسا

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرمایش مرحوم نائینی را ذکر کردیم، اشکال مرحوم صدر را هم بیان کردیم، تأمل در فرمایش مرحوم صدر را هم بیان کردیم

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در فرمایشات مرحوم صدر قدس سره بود و مطلب منتهی شد به جهت دوم که عبارت بود از تحقیق نسبت به

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در اشکال مرحوم صدر بر تقریب اول[۱] برای استدلال نسبت به قاعده قبح بود. ایشان فرمود استدلالی که ذکر شده برای

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب منتهی شد به کلام مرحوم ابن زهره. ادامه ما ذکره السید ابن زهره ایشان فرمود پس کسی متعرض این مسئله نشده

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در نظریه‌ی حق الطاعه بود و تا این جا ده مطلب را گفتیم. در این ده مطلب مرحوم صدر قدس سره

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین یهمنا البحث الرجالی عن سهل بن زیاد لوقوع الرجل فی أسناد روایات کثیره و الخلاف فیه بین القدماء و المتأخرین، حیث ذهب بعض إلی

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به این قسمت از فرمایش ایشان که ایشان فرمود مولویت دو قسم داریم یکی مولویت محدود و یکی مولویت

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب دهم رسیدیم به مطلب دهم. مرحوم سید صدر قدس سره می‌فرماید که «و نحن نخالف هذا الطرز من التفکیر»[۱] ما مخالفت

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نسبت به مطلب هفتم و اشکال چهارم گفتید توضیح دهیم. مطلب هفتم این است. عین عبارت را بخوانم. «و من هذا البیان

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تکرار اشکال به مطلب اول نسبت به تاریخچه‌ی مبحث قبح عقاب بلابیان خواستند آدرس را بگویم که کجا‌ مطرح شده. بعضی موارد

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در نظریه حق الطاعه بود. از نظر تاریخی ایشان فرمود که این بحث [قبح عقاب بلابیان] از زمان مرحوم وحید بهبهانی

        شما در مکاسب این را دیدید که دلیل «المؤمنون‌ عند شروطهم»[۱] مشرِّع نیست. دلیل «الناس مسلطون علی اموالهم» مشرِّع نیست. این جمله یعنی چه؟ یعنی این که «المومنون عند شروطهم» اگر شما یک شرطی را شک دارید که اساسا در شریعت جایز است یا جایز نیست، آن را مشروع نمی‌کند بلکه

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام مرحوم اراکی مرحوم اراکی در این روایت شریفه بحثی را که مطرح می‌کند متفاوت با بعضی دیگر است. ایشان می‌فرماید که

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام مرحوم فشارکی بحث منتهی شد به فرمایشات مرحوم فشارکی که استاد مرحوم آشیخ عبدالکریم است و بعد اگر به کتاب درر

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین این روایت از حضرت امیر المؤمنین صلوات الله علیه است: «إن للنکبات غایات لا بد أن تنتهی إلیها فإذا حکم على أحدکم

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در صحیحه‌ی عبد الرحمن بن الحجاج بود. مرحوم شیخ صور مسئله را ذکر می‌فرمودند. صورت اول[۱] این بود که علم به

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تکمیل بحث در استدلال به سنت   یک دو تا حدیث را گفتند که استدلال شده برای برائت این‌ها را هم طرح

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به موانع از قاعده‌ی قبح عقاب بلا بیان، مانع عمده یک قاعده‌ی عقلیه دیگر است به عنوان وجوب دفع

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرمایش مرحوم نائینی بعد از طرح نظریه مرحوم اصفهانی نظریه‌ای که قابل طرح است نظریه مرحوم نائینی قدس سره است.[۱] ایشان می‌فرماید

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اشکال والد معظم والد معظم مد ظله العالی بر این قسمت از فرمایش مرحوم اصفهانی قدس سره که ورود ادله احتیاط را بر حدیث سعه درست

        یک زمانی به صحنه غدیر و فلات غدیر یعنی همان جا که واقعه غدیر اتفاق افتاده بود رفتیم. یکی از سفرهایی که حج مشرف بودیم تصمیم گرفتیم که روز عید غدیر برویم به خود غدیر. بالاخره ماشینی تهیه کردیم و یکی از اهل بلد که از مریدان والد معظم بود با

    وجمیع من فی السند قد ثبتت وثاقتهم بلا کلام، إلا شیخ محمد بن علی الصدوق، وهو «محمد بن موسى بن المتوکّل»، فلم یصلنا توثیقٌ خاصّ فی حقّه إلى زمن إبن طاووس قدس سره، ویمکن ذکر وجوهٍ لتوثیقه: وجوه توثیق محمد بن موسى بن المتوکل رحمه الله الوجه الأول: ما ذکره الصدوق قدس سره

    وقد استدل على توثیقه بوجوه: أحدها: أنه کثیر الروایه. وفیه: أنه ثبت فی محله عدم دلاله کثره الروایه على وثاقه الشخص. ثانیها: روایه أجلاء الأصحاب عنه، فإنَّهم أجل شأناً من أن یرووا عن غیر ثقه. وفیه: ما ثبت فی محله من عدم کفایه ذلک لإثبات الوثاقه، فإن غرض بعضهم (أعلى الله مقامهم) التحفظ

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین وثاقت احمد بن محمد بن یحیی العطار[۱] لم یرد فیه توثیق خاص من أرباب الرجال، وقد اختلفوا فی قبوله وإن کان الأشهر الإعتماد علیه،

    فقد استُدل بوجوه على وثاقته: الأول: توثیق العلامه له، حیث قال فی خلاصته : وعن المُعلَّى بن خنیس مولى الصادق صحیح… وکذا عن بحر السقاء، مع أن إبراهیم بن مهزیار قد وقع فی هذا الطریق. وفیه: أنَّه یبتنی على قبول #تصحیحات_العلامه، وفی بحث الأصول تعرضنا للکلام حول ذلک بالتفصیل عند بحثنا لحدیث الرفع،

    الوجه الأول: ظهور بعض عبارات النجاشی فی تجنّب الروایه عن الضعفاء کقوله فی ترجمه أحمد بن محمد بن عبید الله بن الحسن الجوهری: (رأیتُ هذا الشیخ وکان صدیقاً لی ولوالدی، وسمعت منه شیئاً کثیراً، ورأیتُ شیوخنا یضعفونه فلم أرو عنه شیئاً، وتجنبته…). وقوله فی ترجمه محمد بن عبد الله بن محمد بن عبید

    وهو علی بن أحمد بن محمد شیخ النجاشی والطوسی، فلم یُذکر ثوثیق صریح فی حقه. ویمکن دفع الإشکال بطریقین: الطریق الأول: وجود التوثیق العام فی حقه لکونه من مشایخ النجاشی کما هو مسلک بعض الأعلام. ولکنه یعتمد على المبنى، فإذا ثبت التوثیق العام من بعض عبارات النجاشی فهو، وإلا فیکون فی دائره المجهولین،

    وقد قال العلامه بأن طریق الشیخ إلى یعقوب صحیح، بینما ضعفه السید التفریشی. والمهم أن الشیخ لم یذکر طریقه فی مشیخه التهذیبین إلیه، ولکنه قال فی الفهرست: (له کتب منها کتاب النوادر، أخبرنا به إبن أبی جید، عن محمد بن الحسن، عن سعد والحمیری عنه). وقد یوجه إشکالهم على طریق الشیخ إلى یعقوب

    اگر گفتیم عبارت شیخ القمیین کاشف از وثاقت است، وثاقت این شخص ثابت می‌شود. البته مطلب مورد بحث است عده‌ای شیخ القمیین را کاشف از وثاقت می دانند و عده‌ای مناقشه دارند که شیخ بودند ملازم با وثاقت نیست. نظر ما این است که این کلمه را قوی می‌دانیم که اثبات وثاقت می

الاکثار عن احمد بن هلال الوجه الرابع: رواية أجلاء الأصحاب عنه، فأجلاء الأصحاب مثل سعد بن عبدالله والحميري، ومحمد بن علي بن محبوب، ومحمد بن عيسى العبيدي، وموسى بن الحسن الأشعري، ومحمد بن يحيى العطار وغيرهم، قد نقلوا عنه، وشأن هؤلاء يقتضي عدم الرواية عن غير الثقة. وفيه أنه قد ثبت وحقق أن رواية أجلاء

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ملخص فرمایش مرحوم ایروانی این شد که ما دو قاعده در مقام داریم مثلا نسبت به مشتبه الحرمه. از یک طرف چون بیان بر

    واقعا خدا نکند آدم مبتلا شود. خیلی باید خدا را شاکر بود. ما زمانی می‌رفتیم برای سرکشی به فقرا، یادم نمی‌رود جایی رفتیم برای یک خانواده یتیم، یک خانمی بود با دو سه تا بچه، این‌ها زمین را کنده بودند و در زمین یک حصیر پاره‌ای انداخته بودند و در آن‌ زندگی می‌کردند.

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بعد از آنی که ثابت شد تمامیت اقتضا در برائت عقلیه یعنی قاعده‌ی قبح عقاب بلا بیان، کلام نسبت به مانع از این قاعده

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به صحت عقاب شارع مقدس نسبت به محتمل التحریم در آخرت. ملخص فرمایش ایشان این شد که اگر ما ملاک عقاب

        واقعا دعاها خیلی معارف در آن است ما غافل هستیم. مثل همین دعای کمیل، دعای ندبه. این‌ها واقعا معرکه است. یک قصه من برای شما نقل بکنم الان به خاطرم آمد. یکی از بستگان ما سفر‌هایی به کشور عربی زیاد داشته این کشوری که می‌رفته همه وهابی بودند. خیلی ایراد می‌گرفتند

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نتیجه‌ی فرمایش ایشان نسبت به عقاب دنیوی از طرف شارع مقدس این شد که قبح عقاب در صورتی است که ظلم محقق شود و

        به حسب عقیده حقّ و صحیح ائمه علیهم السلام هم حق تشریع دارند و در بعضی موارد هم استفاده کرده‌اند. مثلا حضرت امیر علیه السلام استفاده کردند. بله عدم استفاده هم به خاطر ضعف ما بوده و تسهیل و إلا اگر ید ائمه علیهم السلام مبسوط بود معلوم نبود چه می‌کردند.

    ای کاش این روایت از دست نمی رفت و این علل شرائع می‌رسید که اگر علل شرائع به ما می‌رسید همین امروزه بسیاری از آنها مثبت حقانیت این مذهب بود. خب خیلی از این‌ها از دست رفت. مجموعه کتب ابن ابی عمیر را خواهر ابن ابی عمیر دفن کرد و این‌ها همه از