اعتبار کتب بنی فضال وثالثه: بأنه لا بد من العمل بکتب بنی فضّال لما اشتهر فی حقهم من أنه «خذوا ما رووا وذروا ما رأوا» کما روی ذلک عن الحسن العسکری علیه السلام[۱]. ولکنّ الظاهر أنه لا أصل لهذه الروایه، وأظنّ أنّ منشأ الاشتهار ما ذکره الشیخ الأنصاری قدس سره فى أول صحیفه من کتاب

ویرد علیه أوّلاً: إنّ هذه النظریه وهی کون شهادات القدماء تکون على أصاله العداله لها ثمرات کثیره فی التوثیقات الوارده من القدماء؛ بینما مسلک التحقیق عدم حجیّه الخبر بمجرّد ظاهر العداله إن لم یکن ثقه، فالحق حجیه خبر الثقه، فتسقط جمیع هذه التوثیقات، ولا بد من التحقیق فی هذه النظریه فنقول وعلى الله التکلان: إنّ

  واستدل علیه بالصحیح: محمد بن یعقوب عن عده من أصحابنا عن احمد بن محمد عن احمد بن محمد بن أبی نصر، عن محمد بن عبدالله «سألت أبا الحسن الرضا علیه السلام عن الرجل یموت فیوصی بالحج، من أین یُحج عنه؟ قال: على قدر ماله إن وسعه ماله فمن منزله… الحدیث»[۱]. وأشکل على الإستدلال بها

المورد الاول الوجه السادس: إنّ العمده فی الطائفتین روایتی ابن الحجاج و هما غیر قابلین للاعتماد علیهما فی نفسیهما، و ذلک لانّ الراوی عن ابن الحجاج فی کلتا الروایتین شخص واحد و هو صفوان، وقد روی هو إحداهما لشخص (هو محمّد بن الحسین ابن أبی الخطاب) و الثانیه لراوٍ آخر (هو فضل بن شاذان فی

    بحثی که در این روایت است از جهت سند است نسبت به ابی بکر حضرمی که اسم او عبد الله بن محمد است. وجوه توثیق ۱. کونه من رجال کامل الزیارات یک وجه برای توثیق این شخص که مرحوم آقای خوئی قدس سره به آن استدلال نمودند این هست که این شخص از

برای وثاقت خالد بن جریر وجوهی ذکر شده: یک کلام کشی نسبت به خالد بن جریر بجلی: «محمد بن مسعود قال‌ سألت علی بن الحسن عن خالد بن جریر الذی یروی عنه الحسن بن محبوب فقال‌ کان‌ من‌ بجیله و کان صالحا».[۱] مهم این تعبیر است: «کان صالحا» در مورد دیگری می‌گوید: «جعفر بن أحمد

وفی الاستدلال بها وجوه من الإشکال: الأول: قصور السند لعدم ثبوت التوثیق لیعقوب الأحمر، کما نبه علیه السید الخوئی قدس سره[۱]. وهذا الإشکال مندفع، لتوثیق الشیخ المفید لیعقوب الأحمر وهو یعقوب بن سالم، حیث عده المفید قدس سره فی رسالته العددیه من الفقهاء والرؤساء الأعلام المأخوذ منهم الحلال والحرام، والفتیا والأحکام، الذین لا مطعن علیهم،

  الوجه الرابع: روایه محمد بن الحسن بإسناده عن محمد بن الحسن الصفار عن إبراهیم بن هاشم عن نوح بن شعیب عن حریز عن محمد بن مسلم قال قال أبو جعفر علیه السلام فی حدیث الجنب والحائض ویدخلان المسجد مجتازین ولا یقعدان فیه و لا یقربان المسجدین الحرمین[۱]. ولا إشکال فی دلالتها على المدعى، وإنّما

(و عن محمد بن ابی عبدالله عن موسی بن عمران، عن الحسین بن یزید النوفلی عن السکونی) روایه السکونی عن أبی عبدالله علیه السلام قال: « سألته رجل من اهل القدر… الحدیث. الا أنّ المشکله فی سندها، لأنّ فیه ابن عمران،و لم نجد له توثیقاً. نعم، هو من رجال کامل الزیارات، فیعتمد علیه علی المبنی،

    والبحث فیه من وجهین: الأول: إرسالها… والثانی: فی راویها عن یونس، وهو محمد بن عیسى بن عبید، واختلف العلماء فی جرحه وتعدیله وتوثیقه بل وفی مذهبه، فضعفه بعضهم ونسبه بعض إلى مذهب الغلاه ووثقه بعض آخر. أمّا الجارحون فمنهم: الشیخ الصدوق رحمه الله، وشیخه ابن الولید رحمه الله، والشیخ الطوسى رحمه الله، والمحقق

و إسناد الصدوق قدس سره إلی علی بن أبی حمزه مشتمل علی محمد بن علی بن ماجیلویه، و قد اختلف فیه، لکن لا یمکن رفع الید عن روایاته، فإنّ الصدوق قدس سره أکثر الروایه عنه، و ترضَّی عنه، وهما و إن لم یوجبا التوثیق إلا أنّه لا یمکن عدم لحاظها أصلاً، والعلامه قدس سره قد

  فأولاً: نقل النجاشی – بسندٍ صحیح – فی ترجمه الحسن بن علی بن فضَّال عن علی بن الریَّان فی قصه عدول الحسن بن فضَّال إلى الحقِّ : إنَّ محمد بن عبدالله بن زراره أصدق عندی لهجهً من أحمد بن الحسن بن علی بن فضَّال، فإِنَّه رجل فاضل دَیِّن[۱]. وقد یُقال:[۲] إنَّ هذا الکلام والتوثیق

        الجهه الثانیه: وثاقه مالک بن أعین الجهنی ذکره العلامه الله فی القسم الثانی من الخلاصه فی عداد غیر الموثقین عنده: «وقال علی بن أحمد العقیقی، عن أبیه، عن أحمد بن الحسن، عن أشیاخه: إنه کان مخالفا»[۱]. وقال السید الخوئی قدس سره فی حقه: «أقول: المتلخص مما ذکرنا أن مالک بن أعین

        بقی الکلام فی وثاقه علی بن محمد بن الزبیر القرشی وعدمها، ویُمکن أن یُستَدلَّ على وثاقته بوجوه: الوجه الأول[۱]: أنَّه من مشایخ الإجازه، وقد روى الشیخ قدس سره عنه جمیع کتب ابن فضَّال بواسطه أحمد بن عبدون، وأنَّه روى أکثر الأصول. ویردَّه: أنَّه لم یقُم دلیل على وثاقه کل من یکون

عبد الملك بن عمرو ويرد على الوجه الثاني: (وهو الاستدلال برواية عبد الملك بن عمرو) أن فيها ثلاث إشكالات: الإشكال الأول: من جهة السند، حيث إنّ الرواية في الاستبصار[۱] عن عبد الكريم بن عمرو وهو ثقة، ولكن في التهذيب[۲] عن عبد الملك بن عمرو، وفي توثيقه كلام. وملخص الكلام فيه: أنه لا شهادة لتوثيقه خاصا

أما من جهه السَّند فرجاله مُوثَّقون إلا صالح بن السندی، حیثُ لم یرد فیه توثیق، ولذا عُبِّر عما یرویه بالمجهول[۱]. ولکن یُمکن تقویته بوجوه: منها: توثیق القُمِّیین، فإنَّهم صحَّحوا جمیع روایات یونس بإستثناء ما کان عن محمد بن عیسى، سیَّما وأنَّ جمیع روایات یونس قد رواها ابن السِّندی وابن مرار[۲]. ومنها: التوثیق العام لمحمد بن

وأمّا سَلَمه بن الخطاب أبو الفضل (ویقال أبو محمد) البراوستانی منسوب الی براوستان قریه من قرى قم الأزدورقانی قریه من سواد الری. ذکره الشیخ فی رجال الإمام الکاظم علیه السلام من کتابه. کان کثیر الروایه، روى له المشایخ الثلاثه الکلینی قدس سره والصدوق قدس سره والطوسی قدس سره أکثر من ثلاثه وتسعین موردا. روى عن:

        نعم، یرد الإشکال فی سندها بجعفر بن محمد بن حکیم؛ إذ لم نجد توثیقا له، وأمّا ذمّه وإن ورد فی روایات إلّا أنّ سندها ضعیف، فهو ممن لم تثبت وثاقته ولا مدحه، فتسقط الروایه بسببه. وتفصیل الکلام فیه: إن جعفر بن محمد بن حکیم الخثعمی (کان حیا بعد ٢٢٠ هـ) من

القاسم بن عروة وأما القاسم بن عروة – وهو أبو محمد القاسم بن عروة البغدادي المكي الخوزي، وقيل: الخرزي، والجوري، والخزري مولى أبي أيوب وزير المنصور الدوانيقي العباسي كان يسكن بغداد، وتوفّى بها – فقد استدلوا لإثبات وثاقته بوجوه: وجوه توثيق القاسم بن عروة: الوجه الأول: نقل ابن داود عن الكشي: كان وزير أبي جعفر

روی ذلک البزنطی فی جامعه عن المثنی عن الحسن الصیقل عن ابی عبدالله؟ع؟ و هو مذهب فقهائنا اجمع[۱].… (ص۲۵۰) و یرد علی الوجه الثانی: ما اورده السیّد الخوئی؟ق؟ اولا: عدم صحّه السند: لأنّ المثنّی بن الولید و إن أمکن أن یقال بحسنه و إدراجه فی الحسان، لما حکاه الکشّی عن علیّ بن الحسن بن فضّال

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ۵. وجه سوم مرحوم عراقی آخر مطلبی که مرحوم عراقی برای اثبات علیت علم اجمالی نسبت به موافقت قطعیه دارد نقضی است که نسبت

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحثی را که داشتیم مربوط به فرمایشات مرحوم عراقی بود. خلاصه آنچه که تا به حال گذشته بحث در این بود که آیا علم اجمالی نسبت

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در فرمایشات مرحوم عراقی قدس سره بود و مطلب منتهی شد به اشکالی که مرحوم عراقی بر نظریه اقتضا در مورد علم اجمالی فرمود. قسمتی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این بود که استدلال شده بود برای صحت شرط عدم ضمان در عقد اجاره به المؤمنون عند شروطهم به این بیان که اطلاق این

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به این که دو دسته از روایات داشتیم، روایات باب اجاره دلالت می‌کرد بر عدم ضمان مستأجر بدون افراط و تفریط، اعم از

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اگر به خاطرتان باشد بحث ما راجع به نظرات مرحوم عراقی قدس سره بود و بحث منتهی شد به وجه دومی که ایشان اقامه فرموده برای

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به اشکال والد معظم بر مرحوم عراقی قدس سره.[۱] نتیجه فرمایش مرحوم عراقی این شد که ادله اصول در اطراف علم اجمالی اطلاقی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث ما در این بود که در اجاره شخص مستأجر ید او ید امانی است یعنی ضامن نیست مگر با افراط و تفریط. بعد این مسأله

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این بود که بر حسب روایات، مستفاد از روایات این است که شخص مستأجر ضامن نیست مگر در صورتی که افراط و

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این بود که آیا ید مستأجره ید ضمان هست یا ید ضمان نیست؛ یعنی اگر بدون افراط و تفریط تلف شود آیا مستأجر ضامن

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ۲. ان شئت قلت بحث منتهی شد به اشکال دومی که مرحوم آقای خوئی داشتند[۱] و جوابی که والد معظم از مرحوم آقای خوئی فرمودند. جواب

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تا این جا فرمایشات مرحوم عراقی را بیان کردیم و مطلب منتهی شد به این جا که جعل بدل در اطراف علم اجمالی ثبوتا

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این بود که آیا عین مستأجره در ید مستأجر مورد ضمان هست یا خیر. گفتیم که بحث را در چند مرحله طی می‌کنیم، مرحله

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تا به حال شش امر برای تثبیت فرمایش و نظریه مرحوم عراقی بیان کردیم. امر ششم[۱] این بود که چون در هر یک از اطراف علم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب ۶. خروج مقبوض به بیع فاسد از ضابطه امانت مطلب ششمی که مرحوم اصفهانی قدس سره در این مقام دارند این است که آیا در

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث گذشته روایتی خواندیم که از آن ‌روایت استفاده می‌شد که امانت مالکی صدق می‌کند حتی در غیر معاملات و یا در معاملات و منحصر

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین انقلاب ید امانی به ید ضمان یکی از بحث‌هایی که باز در مورد امانت باید توجه داشت انقلاب ید امانی به ید ضمان است. ید امانی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث ما در نظریات مرحوم عراقی بود. برای توضیح فرمایشات مرحوم عراقی گفتیم که مقدماتی را باید توجه داشت علی الظاهر، یا اموری را باید متوجه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به نظریه مرحوم عراقی. بله می‌فرمایند که حدیث روز چهارشنبه. «قال صلی الله علیه و آله إن عظيم البلاء يكافئ به عظيم‏ الجزاء

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث ما در تأثیر علم اجمالی بود نسبت به لزوم موافقت قطعیه. نظر مرحوم آخوند را بیان کردیم فعلا بحث در نظر مرحوم شیخ انصاری قدس

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث ما در این بود که در باب اجاره، عین مستأجره مورد امانت هست و در نتیجه اگر بدون افراط و تفریط تلف شود یا معیوب

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث ما در این بود که عین مستأجره در نزد مستأجر امانت است، امانت مالکی است و اگر بدون افراط و تفریط تلف شود شخص مستأجر

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ملخص بحث گذشته این شد که مرحوم آقای خوئی قدس سره بر مرحوم آخوند اشکال فرمودند که شما قائل شدید به این

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این بود که آیا شرط است اتصال زمان اجاره به عقد یا شرط نیست. از نظر اقوال گفتیم که از مرحوم شیخ طوسی و

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین توجیه دوم نظر مرحوم آخوند مرحوم آخوند قائل شدند به تلازم بین علیت علم اجمالی برای حرمت مخالفت قطعیه و علیت برای وجوب موافقت قطعیه، یعنی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرع اول در اجاره به نحو اشاعه تمام شد و آن فرع این بود که دو نفر با هم یک ملکی را اجاره کنند که با

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین این حدیث امام حسن مجتبی صلوات الله علیه از تحف العقول است. «إن أبصر الأبصار ما نفذ في الخير مذهبه و أسمع الأسماع ما وعى التذكير

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلمات مرحوم آخوند قدس سره را می‌خواندیم. کلام مرحوم آخوند در حاشیه رسائل در مبحث قطع را خواندیم، فرمایش ایشان را در کفایه خواندیم، نوبت رسید

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در فرمایشات مرحوم اصفهانی و اشکالات والد معظم مد ظله العالی بر ایشان بود. ۸. عدم انحصار وجه حرمت مخالفت در آنچه گفته شد اشکال

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین (سؤال: آنچه که در جلسه سابق درباره قسم دوم از جامع گفته شد که قابلیت حکایت از مصادیق و خصوصیات دارد با آنچه که سابقا والد

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحثی را که داشتیم راجع به تأثیر علم اجمالی بود در حرمت مخالفت قطعیه و در لزوم موافقت قطعیه، آنچه که مورد بحث بود تأثیر علم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به مطلب چهارم. ۱.۴. بررسی لزوم وفاء به قسمت مطلب چهارم این بود که اگر دو شریک منفعت مشترک خود را به تراضی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحثی که داشتیم در شرکت در اجاره بود که دو نفر شریک شوند در اجاره کردن یک عینی، خانه‌ای را اجاره کنند یا دابه‌ای را اجاره

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث ما در اجاره به نحو اشاعه بود که دو نفر در منفعت شریک شوند مثل این که خانه‌ای را به دو نفر اجاره بدهد. گفتیم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث ما در نظریات مرحوم اصفهانی قدس سره بود. سه مطلب از مرحوم اصفهانی تا به حال ذکر کردیم، کلا مرحوم اصفهانی در این حاشیه مطالب

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اگر به خاطرتان باشد بحث ما در اصالة الاشتغال بود یعنی در باب علم اجمالی که آیا علم اجمالی نسبت به اطراف خودش تا چه مقدار

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحثی را که داشتیم مسأله هجده بود که اگر دو نفر با هم یک جایی را اجاره کنند، بیتی را اجاره کنند، یا دو نفر با

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرع چهارم این بود که حصه مشاع را اجاره می‌دهد، اعتقاد مستأجر این است که تمام این منزل برای این مؤجر هست که دارد اجاره می‌دهد

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث گذشته صورت اول را ذکر کردیم که گفتیم هیچ مشکلی ندارد. صورت دوم هم این بود که مالک حصه خودش را اجاره دهد، این

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در جلسه گذشته مسأله هفده[۱] را از عبارت مرحوم صاحب عروه قرائت کردیم. مطلب ۱. صحت اجاره مشاع اصل مسأله در این است که آیا نسبت

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نسبت به مسأله قبل که مسأله شانزدهم بود قسمت آخر مسأله باقی مانده بود که ان‌شاءالله توضیح دهیم و وارد مسأله جدید شویم. اگر به خاطرتان

        تصحیح طریق الشیخ قدس سره إلى علی بن الحسن بن فضال وأمَّا بالنسبه لطریق الشیخ قدس سره إلى علی بن الحسن بن فضال، فضعفه لا یضر، وذلک لجهتین: إحداهما: أنَّ طریق النجاشی قدس سره إلیه صحیح والکتاب واحد[۱]. توضیح ذلک: «لو فرضنا أنَّ طریق الشیخ إلى کتاب ضعیف فی المشیخه والفهرست،

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین یک ان قلت و قلتی در عروه مطرح شد؛[۱] اصل ان قلت که به صورت دعوا مطرح شد این بود که اقدام مالک و اذن مالک

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به این دو مسأله: یکی این که اگر اجاره بدون اجرت باشد حکم آن چیست و آیا مثل اجاره فاسده موجب ضمان هست

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین خلاصه وجه دوم برای عدم ضمان این شد که وقتی مؤجر و مالک علم به فساد دارد و در عین حال مسلط می‌کند مستأجر را بر

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در اجاره فاسده بود؛ بحث را دو قسمت فرمودند: قسمت اول در اجاره اعیان بود و قسمت دوم در اجاره اعمال. در اجاره

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث گذشته معلوم شد که بین خود احکام تضاد نیست چون احکام از امور اعتباریه هست و تضاد و تماثل این‌ها از اوصاف امور خارجیه

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرمایش مرحوم عراقی را بیان کردیم. اشکالی که بر جواب حلیِ مرحوم عراقی بود بیان کردیم، گفتیم قد یشکل کسی ممکن است اشکال کند

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در اشکالاتی بود که بر نظریه مرحوم نائینی قدس سره وارد شده. مرحوم نائینی در مورد جریان دو اصل محرز در اطراف علم اجمالی اشکال‌شان

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در طرح نظریه مرحوم نائینی قدس سره بود. فرمایش ایشان را در جایی که در اطراف علم اجمالی بینه قائم شود بحث کردیم و تمام

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این بود که در اطراف علم اجمالی آنچه که قائم می‌شود رابطه‌اش با معلوم بالاجمال چیست. صورت اول این بود که آنچه که در

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مقدمه سوم را گفتیم. ادامه مقدمه ۴. تبیین محل کلام برای مقدمه چهارم یک مقدمه‌ای گفتیم که توضیح متمم الجعل و نتیجة الاطلاق و نتیجة التقیید

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نظر مرحوم نائینی وارد می‌شویم در نظریه مرحوم نائینی قدس سره. الف. بیان مقدمات مرحوم نائینی قدس سره مقدماتی را طرح می‌کند که ایشان مقدمات را

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین «احذر من الناس ثلاثة الخائن و الظلوم و النمام». از سه کس بپرهیز: یکی خائن، یکی ظلوم و ظلم کننده و یکی هم سخن چین و

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به اشکال پنجمی که بر مرحوم آخوند شده و آن اشکال عبارت از این بود که از یک طرف نظر مرحوم آخوند در

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اشکال ۴. استلزام دور اشکال چهارمی که بر مرحوم آخوند قدس سره شده این است که نظریه شما مستلزم دور است. چون مرحوم آخوند قدس سره

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ادامه اشکال ۲. اشکال در صورت شک اشکال دومی که بر نظریه مرحوم آخوند وارد می‌شد این بود که مرحوم آخوند فرمود «کل شیء

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین همان روایتی را که از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام بعضی از فقرات آن را تا به حال خواندیم. یک فقره دیگر آن را قرائت

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ۳. حل مشکل اجتماع حکم ظاهری و واقعی مطلب منتهی شد به امر سوم. امر سوم در این بود که بین احکام تضاد هست. البته به

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ۳. بررسی حکم صور مسأله بحث منتهی شد به بررسی صوری که در مسأله هست. صورت ۱. جهل مالک و مستأجر صورت اول این بود که

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین قبل از ورود در فرمایشات مرحوم آخوند یک خلاصه‌ای از کلمات مرحوم شیخ را بیان می‌کنم که در آن فائده هم هست. مرحوم شیخ

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در فرمایشات مرحوم شیخ انصاری قدس سره بود. ایشان قائل است به حرمت مخالفت قطعیه و لزوم موافقت قطعیه. نسبت به لزوم موافقت

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به استدلال به قاعده لاضرر برای اثبات قاعده ما یضمن بصحیحه یضمن بفاسده. نسبت به قاعده لاضرر مرحوم اصفهانی فرمود سه احتمال در

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین وجه پنجمی که برای قاعده ما یضمن بصحیحه یضمن بفاسده ذکر شده، تمسک به قاعده لاضرر است. تقریب استدلال به قاعده را دیروز بیان کردیم، ملخص

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در تمسک برای ضمان بود نسبت به منافع از طریق تمسک به قاعده ید. مرحوم شیخ انصاری قدس سره اشکال فرمود نسبت به شمول قاعده

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین احتمال سوم برای وجه اشکال این بود که اشکالی که مرحوم شیخ فرموده نسبت به منافع که مورد قاعده ید نیست از این جهت

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب منتهی شد به این که نسبت به ضمان در عقد فاسد مثل اجاره بالنسبه به منافع، مرحوم شیخ اشکال فرمود که منافع مورد قاعده ما

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نتیجه بحث این شد که تمسک به قاعده اتلاف برای اثبات قاعده ما یضمن أخص از مدعا شد چون اگر چه شامل منافع مستوفاه

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث ما راجع به مستند قاعده ما یضمن بصحیحه یضمن بفاسده بود، تا به حال دو مستند برای آن ذکر شد: یکی قاعده اقدام

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین [بحث در استناد قاعده ما یضمن بصحیحه] یضمن بفاسده بود که این وجه عبارت بود از قاعده احترام مال مسلم. مرحوم اصفهانی دو تقریب را برای

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین [مرحوم اصفهانی] نسبت به قاعده احترام دو تقریب ذکر فرمود: تقریب اول[۱] را که مورد مناقشه قرار دادند.[۲] تقریب دوم که به نظر خود ایشان تقریب

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث‌های این چند روز خیلی بحث‌های اساسی و مفید و عمومی است، قواعدی که الان مرحوم اصفهانی طرح فرموده از قواعدی است که در معمول بحث‌های

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحثی را که داشتیم این بود که اگر عقد اجاره فاسد شد و باطل بود شخص مستأجر ضامن اجرة المثل است، دلیل بر این مطلب چیست؟

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در ثمرات مترتب بر اقوال بود، دو ثمره را ذکر کردیم. ثمره سوم ثمره سوم مربوط به حبس محلی است که اجیر عمل را در

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین از همان روایت حضرت امام جعفر صادق علیه السلام یک مقطع دیگر آن را می‌خوانیم. در روایت این طور است: «ثلاثه تزری بالمرء‌ الحسد

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین امر ۸. اقسام آنچه در اطراف علم اجمالی قائم می‌شود امر هشتم عبارت از این است که آنچه که در اطراف علم اجمالی قائم می‌شود حالا

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث گذشته گفتیم که در علم اجمالی یک علم داریم و یک شک، آنچه که مربوط به علم بود توضیح دادیم و اما آنچه که

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحثی که داشتیم این بود که آیا مبحث علم اجمالی خاص به علم وجدانی است یا در مورد علم تعبدی یعنی اماره هم جاری هست. در

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اصالة الاشتغال بحث برائت بحول الله و قوته و به عنایت ولی عصر صلوات الله علیه تمام شد. بحثی را که وارد می‌شویم مبحث اصالة الاشتغال

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین خلاصه اقوال را در درس گذشته گفتیم. ادله اقوال در این درس اشاره به ادله اقوال می‌کنیم، باز اشاره می‌کنیم نه تفصیل چون بنا بود خلاصه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین خلاصه مسأله پانزدهم مسأله پانزدهم چون مسأله بسیار مهمی است و معرکه آراء هم هست، ـ همان طور که مرحوم آخوند هم فرمود و با استمداد

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ۵. بیان قول مختار رسیدیم به نظریه خود مرحوم آخوند قدس سره در مقام. ابتدا تذکر یک مقدمه‌ای لازم است و آن مقدمه بحثی است که

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین الحمد لله فرمایشات مرحوم حلی قدس سره تمام شد. بعضی خواستند که نظریه مرحوم آخوند قدس سره را در این مقام طرح کنیم، من هم دیدم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تکرار مطلب ۴. کلام مرحوم آقای خوئی در مورد دوران امر بین محذورین مثل این که دوران امر بشود نسبت به این که یک شیئی شرط

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ۲. جریان دوران بین محذورین در تکالیف ضمنیه تنبیه دوم مربوط به این است که آیا مبحث دوران امر بین محذورین در تکالیف ضمنی و غیریه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین (…)[۱] اگر به خاطرتان باشد مرحوم آخوند قدس سره در حاشیه بر رسائل اگر دوران امر بین محذورین منشأ آن تعارض خبرین باشد تخییر را استمراری

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب سیزدهم مطلب سیزدهم از مرحوم حلی قدس سره خلاصه بحث است، خلاصه بحث را این جا جمع کرده.[۱] ایشان می‌فرماید که مستأجر مالک ثوب می‌شود

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ادامه مطلب دهم رسیدیم به مطلب دهم. مطلب دهم راجع به این عبارت صاحب عروه است: «و أما احتمال عدم استحقاقه الأجرة مع ضمانه القيمة مع

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ادامه مطلب ششم مطلب ششم ایشان اشکالی است به عبارت صاحب عروه. صاحب عروه این طور می‌فرماید: «و لو تلف مع ضمانه أو أتلفه» مقصود ایشان

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین أسعد الله ایامکم چون امروز تولد حضرت هادی صلوات الله علیه هست. «اللهم إني أسألك بالمولودين في‏ رجب‏ محمد بن‏ علي [الثاني و ابنه] علي بن

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در دوران امر بین محذورینی بود که مستند به تعارض نصین باشد یک دلیل تام السند و الدلاله و الجهه قائم شده بر وجوب عملی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در تلخیص بحث بود نسبت به آنچه که تا به حال گذشت. واقعه واحده با وجود اهم رسیدیم به حکم واقعه واحده با رجحان احد

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث گذشته روشن شد که در واقعه متعدده دوران امر هست بین احتراز از مخالفت قطعیه یا رعایت اهم یا محتمل الاهمیه، و گفتیم چون

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث گذشته تمام شد و نتیجه گرفتیم که در واقعه طولیه حق عبارت است از تخییر ابتدائی و بعبارة أخری باید کاری کرد که مخالفت قطعیه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نتیجه فرمایش مرحوم اصفهانی قدس سره تا این جا این شد که در باب اجاره اعمال آنچه که لازم هست عبارت است از تمکین مستأجر نسبت

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این بود در مواردی که متعلق اجاره عملی است که مربوط می‌شود به محلی که آن محل در نزد اجیر هست، آیا تسلیم عمل

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بعد از بررسی مطلب از فرمایشات مرحوم صاحب عروه و مرحوم آقای خوئی و آنچه که در مقام لازم بود گفته شود، امروز عبارات

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تأمل دوم تأمل دوم نسبت به تعلیقه‌ای است که مرحوم صاحب فقه الشیعه بعد از این که می‌فرماید ثمره‌ای بین دو قول نیست آورده. مختصر مطلب