بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تأمل دوم تأمل دوم نسبت به تعلیقه‌ای است که مرحوم صاحب فقه الشیعه بعد از این که می‌فرماید ثمره‌ای بین دو قول نیست آورده. مختصر مطلب […]

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ادامه تأمل در کلام فقه الشیعه ذکر تأملاتی که ما در مقام داریم متوقف بر تذکر مقدماتی است، ولو بعضی از این مقدمات تکرار

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نتیجه بحث را از عبارت مرحوم خلخالی می‌خوانیم که دیگر نخواهیم تکرار کنیم چون نتیجه بحث را دیروز کامل توضیح دادند. «فالنتیجه: انه لا

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ادامه حاشیه فقه الشیعه بر عروه در صورت اتلاف مطلب منتهی شد به سه اشکالی که مرحوم آقای خلخالی در فقه الشیعه مطرح فرموده که این

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرمایشات مرحوم سید و مرحوم نائینی و مرحوم آقای خوئی اعلی الله مقامهم را بیان کردیم. نتیجه بحث تا این جا این شد که دو نظر

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین همان روایتی که از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام بین شیعه معروف شده بود به نثر الدرر، یک قسمت از روایت این است:

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به این که اگر محلی که مورد عمل مستأجر علیه هست تلف شود، حکم چیست. دو صورت دارد: تاره تلف، تلف

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ملازمه بین مخالفت قطعیه و موافقت قطعیه در مثال‌ها را گفتند مجددا توضیح دهم. ببینید واقعه عرضیه این طور بود که دو تا زن دارد علم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ۲. غیر منتزع بودن علم اجمالی سوم اشکال دوم والد معظم بر مرحوم اصفهانی قدس سره این است که این علم اجمالی سوم به این که

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب ۴. بیان دیگر برای عدم تأثیر دو علم اجمالی مطلب چهارم بیان آخر و وجه آخری است برای این که ضم دو واقعه به یک

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب منتهی شد به فرمایشات مرحوم اصفهانی قدس سره، ولو یکی دو مطلب از ایشان در بحث گذشته گفتیم اما چاره‌ای نیست مجددا اشاره کنیم. مطلب

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نظر مرحوم نائینی در واقعه دفعیه تدریجیه مرحوم نائینی قدس سره در صورتی که واقعه تدریجی باشد قائل شدند به تخییر استمراری،[۱] دلیل ایشان هم این

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نظر مرحوم نائینی قدس سره در وقایعی که متعدد باشد این شد که تخییر استمراری ثابت است و تخییر ابتدائی نیست چون تخییر ابتدائی موجه به

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به نظریه مرحوم نائینی قدس سره. ایشان قائل است به تفصیل اگر وقایع متعدده باشد در صورتی که تدریجی الوجود باشد حق تخییر

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث نسبت به فرمایش مرحوم آخوند و نظر مرحوم آخوند بود. مرحوم آخوند قدس سره بر خلاف مرحوم شیخ مشی فرمود. مرحوم شیخ فرمود همان ملاکی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحثی را که داشتیم این جهت بود که مرحوم شیخ قدس سره فرمود استصحاب در احکام شرعیه‌ای که مستند به ادله عقلیه هست جاری نیست. ملخص

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این بود که در قسم سوم از اجاره بر اعمال که عمل در محلی است که آن محل در نزد اجیر هست،

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به کیفیت تسلیم اعمال. اعمال را سه قسم کردند: قسم اول اعمالی بود که محل نداشت مثل صوم و صلاة. قسم دوم اعمالی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحول لله وارد می‌شویم در مسأله پانزده. مسأله پانزدهم عبارت قسمت اول مسأله را می‌خوانم تا بعد برویم سر شرح آن. این مسأله کلا راجع به

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین یک قسمت از فرمایش مرحوم اصفهانی در این مسأله باقی مانده. تا این جا نتیجه بحثی که ایشان فرمود این شد که در باب اجاره‌ای که

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اشکالی که مرحوم شیخ قدس سره نسبت به جریان اصالة التعیین در واقعه دوم داشتند این بود که بحث تعیین و تخییر در ما نحن فیه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین رسیدیم به جوابی که مرحوم شیخ قدس سره نسبت به استدلال اول بر اثبات تخییر ابتدائی فرمود. استدلال اول اگر به خاطرتان باشد تمسک به اصالة

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تکرار نکته پنجم ان‌قلتی را که دیروز مطرح کردیم توضیح خواسته شده، مجددا طرح می‌کنیم و به دو بیان تقریب می‌کنیم. ان قلت ان‌قلت این بود

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به وجه دومی که ذکر شده بود برای اثبات تخییر استمراری. نسبت به استصحاب مستدل این طور استدلال کرد: گفت: در زمان سابق

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث ما در این بود که آیا در دوران امر بین محذورین در جایی که واقعه متعدد باشد در طول زمان محقق شود، تخییر استمراری است

        بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث را خوب دقت بفرمایید که این قسمت آخر بحث در حقیقت نتیجه کل فرمایشات مرحوم اصفهانی و مبنایی است که ایشان

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در فرمایشات مرحوم اصفهانی قدس سره بود. مطلب به این جا منتهی شد که بین اجاره [در زمان معین] و ولایت زوج بر تعیین وقت

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مسأله‌ای این بود که اگر زوجه‌ای اجاره دهد خودش را نسبت به آنچه که منافی با حق استمتاع شوهر است حکم آن چیست. کلام مرحوم اصفهانی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در تعدد واقعه بود. مثل این که شخصی قسم خورده بر فعل امری و بر ترک امری، قسم خورده بر فعل شرب و بر ترک

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین حاشیه‌ای که مرحوم نائینی نسبت به حج ندبی داشتند فرمود حج ندبی باطل است و از طریق قصد ملاک قابل تصحیح نیست چون حج

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در جلسه گذشته سه مسأله از کتاب حج را بر طبق مقتضای قواعد بیان کردیم. یک مسأله این بود که اگر تنافی شود بین اداء دین

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین این بحث‌هایی که در این چند روز [مطرح] می‌شود بحث‌های عامی است و در بسیاری از موارد به کار می‌آید، خیلی در باب اجاره، در باب

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در تعدد وقایع بود. گفتیم تارة تعدد وقایع عرضی است و تارة طولی است. وقایع عرضیه یعنی آنچه که در زمان واحد قابل تحقق باشد

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در فرمایشات مرحوم اصفهانی قدس سره بود. ایشان فرمود اصالة التخییر هم در مسأله سابقه جاری است که دوران امر بین محذورین در توصلیین هست

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب منتهی شد به نظریه مرحوم اصفهانی قدس سره. (…) فاطمیه که قابل بحث به این چند دقیقه نیست، من فقط یک اشاره کوچکی در همین

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مرحوم آخوند قدس سره در اضطرار به غیر معین قائل شده به انحلال و در نتیجه اجتناب از هیچ یک از اطراف دیگر لازم نیست.[۱] اگر

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نسبت به جایی که هر دو تعبدی باشند یا احدهما تعبدی باشد این بحث مطرح شد که آیا این دو مورد مثل قسم اول هستند تا

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نتیجه بحث تا این جا این شد که اگر زن خودش را اجاره دهد به عملی که منافی با استمتاع شوهر باشد در هر زمان که

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تا این جا چهار مطلب از فرمایشات مرحوم حلی را ذکر کردیم. در مسأله ما نحن فیه که زوجه خودش را اجاره داده است نسبت به

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین دو مقدمه تا به حال ذکر کردیم. مقدمه اول بیان قدرت عقلیه و قدرت شرعیه که در احکام و تکالیف مأخوذ است. مقدمه دوم بیان ثمره

        …وضوح بطلان هذا الوجه وعدم کفایته، کما ذکر فی المفصلات فراجع. ولمزید التوضیح وتنقیح البحث فی الأصل نتعرّض إلى أمور ثلاثه: أوّلها: معنى الأصل والمراد منه فی علم الرجال. ثانیها: بحث صغروی، هل الأصل ثابت للرجل (علی بن أبی حمزه البطائنی)؟ ثالثها: بحث کبروی، هل ثبوت الأصل یدلّ على الوثاقه أم

وأما يونس بن عمّار فليس له توثيق خاص. وقد يستدل الوثاقته بوجوه: الأول: أنه من رجال أبن أبي عمير بسند صحيح علي بن إبراهيم عن أبيه عن ابن أبي عمير عن يونس بن عمار عن سليمان بن خالد قال قال أبو عبد الله علیه السلام يا سليمان إنكم على دين من كتمه أعزه الله ومن

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تا این جا نتیجه فرمایش صاحب مهذب الاحکام به تعبیر ما ـ چون ایشان به این بیان در کتاب ندارد ـ این شد که اطلاقات اقتضا

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در مسأله چهاردهم بود. مسأله این بود: «إذا آجرت الزوجة نفسها بدون إذن الزوج‌ فيما ينافي حق الاستمتاع وقفت على إجازة الزوج بخلاف ما إذا

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در تنبیه دوم گفتیم که حق عبارت از این است که باید تفصیل داد بین موارد تلف و اتلاف و بین مواردی که عین مستأجره جزئی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحثی که داشتیم این بود که در دوران امر بین محذورین اگر هر دو توصلی باشند این جا موافقت قطعیه ممکن نیست، مخالفت قطعیه هم ممکن

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تا این جا معلوم شد که در دوران امر بین محذورین اگر احد الطرفین محتمل الاهمیه باشد وجهی برای تقدیم آن محتمل الاهمیه نیست، چون تمام

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین این قسمت از مسأله تمام شد. تنبیهات یک قسمت دیگر از مسأله مانده که بعد از ذکر دو یا سه تنبیه خواهیم گفت. آن قسمتی که

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نسبت به اتلاف مستأجر که اگر مستأجر آنچه را که مورد اجاره هست تلف کند، قاعده من اتلف اگر چه اقتضا دارد که هر کسی که

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این بود که در دوران امر بین محذورین اگر احتمال اهمیت در یک طرف بدهیم آیا تقدیم آن طرف لازم است که از آن

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در دوران امر بین محذورین یک نظر تقدیم اهم بود، در جلسه گذشته گفتیم تارة اهمیت به جهت قوت احتمال است و تارة به جهت قوت

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین چهارشنبه است. همان روایتی که از امام جعفر صادق علیه السلام بود و بعض الشیعه آن را نامیده بودند نثر الدرر یعنی گوهر و دّر، گوهرهای

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث گذشته معلوم شد که سیره عقلائیه این که ردع بشود به حکم عقلی و قبح عقاب بلابیان مورد تأمل است بلکه بالاتر یمکن أن

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب در قول چهارم بود. قول اول قول مرحوم شیخ[۱] قدس سره بود، قول دوم قول مرحوم آخوند[۲] قدس سره، قول سوم عبارت بود از تخییر،

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین یکی دو تا سؤال شده این‌ها را جواب بدهم چون فائده آن برای همه مفید است. در بیان مختار خودمان ما از این مقدمه استفاده کردیم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به اشکالی که در جریان استصحاب بود در دو طرف دوران امر بین محذورین که والد معظم فرمودند مقتضی برای جریان استصحاب موجود

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین یک قسمت باز از همان حدیث شریف نثر الدرر را قرائت می‌کنم. ابتدای حدیث هست. حدیث این طور است: «الاستقصاء فرقه الانتقاد عداوه قله

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین (…)[۱] اشکال هفتمی که در مقام بود این بود که استصحاب می‌شود اصل مثبت که نقض کردند به استصحاب عدم نسخ و جواب حلی دادند. جواب

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین رسیدیم به اشکال هفتم. ۷. مثبت بودن اصل عدم انشا برای اثبات عدم فعلیت اشکال هفتم نسبت به جریان استصحاب عدم وجوب و عدم حرمت در

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مسأله‌ای را که وارد می‌شویم بعضی از مباحث مطرح در این مسأله در مسائل قبل ذکر شده ولیکن به صورت تجمیع این جا ذکر

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلبی را گفتیم مرحوم آسید عبدالأعلی سبزواری قدس سره در مهذب دارند که مفید است. عبارت صاحب عروه این بود: «نعم لو کان هناک

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث شک را دیروز گفتیم. برای این که این بحث کامل شود توضیح می‌دهیم که شک در این که آیا آنچه که در ضمن اخذ شده

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تا این جا نتیجه بحث این شد که [به نظر صاحب عروه] اگر استفاده مستأجر بالخصوص اخذ شود در متن عقد علی نحو القیدیه، این جا

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین رسیدیم به قول سوم؛ قول سوم که مختار مرحوم آقای خوئی[۱] قدس سره و عده‌ای از بزرگان هست عبارت از این است که این عقد اجاره

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین استدلال شده بود برای بطلان که نظر صاحب عروه بود به این که فرض این است که منفعت متعذر است و وقتی متعذر شد رکن عقد

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث دیروز مقدمه اول را ذکر کردیم. مقدمه اول این بود که تارة‌ متعلق هر عقدی من جمله عقد اجاره جزئی است و تارة کلی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در این قسمت از فرمایش مرحوم اصفهانی[۱] قدس سره بود، فرمود که فرق گذاشت مرحوم محقق بین منع مؤجر و بین منع ظالم؛ در مؤجر

در بحث اصل مثبت که اصل مثبت حجت نیست مواردی را بزرگان استثناء کردند و گفتند در عین این که اثر، اثر عقلی یا عادی است، یعنی اثر، اثر شرعی نیست در عین حال به استصحاب که اصل عملی است ثابت می‌شود و حال آن که این هم اصل مثبت است. یکی از موارد این

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین رسیدیم به اشکال ششم. ۶. مثبت بودن اصل عدم محمولی برای اثبات عدم نعتی اشکال ششم این است که استصحاب عدم جعل وجوب و

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ۴. ابتلای استصحاب در شبهات حکمیه به مانع اشکال چهارمی که بر جریان استصحاب در دوران امر بین محذورین شده عبارت از این است

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اگر به خاطرتان باشد چند روز قبل مثل این که در بین بحث گفتم که در روایت هست کسی که بر حضرت علی صلوات الله علیه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین ادامه تأمل در جواب والد معظم نتیجه بحث دیروز این شد که آنچه که در حدیث رفع مورد حکم شرعی قرار گرفته، رفع به معنی اعم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تکرار جواب والد معظم از اشکال مرحوم آقای خوئی توضیح خواستند نسبت به مطلب دیروز. برای این که مطلب کاملا روشن شود بحث را من در

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نسبت به اشکال عدم اثر بالنسبه به جریان اصالة الحل در دوران امر بین محذورین حق در مقام این است که اگر ما جریان اصل عملی

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث نسبت به جریان اصاله الحل بود در دوران امر بین محذورین. یکی از اشکالاتی که بر جریان اصاله الحل در دوران امر بین

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین (سؤال: چهارشنبه است) حالا یک روایت مختصر برای شما بخوانم؛ این روایت در کافی هست جلد ۲ صفحه ۱۱۹: «عن أبی عبدالله علیه السلام قال‌: ما

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب منتهی شد به نظریه مرحوم نائینی قدس سره. در این کلام مرحوم نائینی هم اشکال می‌فرماید بر جریان اصالة الحل در دوران امر بین محذورین

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب منتهی شد به نظریه مرحوم عراقی. اشکال مرحوم عراقی بر مرحوم آخوند فرمایش مرحوم عراقی در حقیقت می‌شود اشکال چهارم بر فرمایش مرحوم

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اشکال اول مرحوم اصفهانی را طرح کردیم و گفتیم به نظر ما بر مرحوم آخوند وارد نیست. ۲. اختصاص به شبهات تحریمیه اشکال دوم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرمایشات مرحوم شیخ قدس سره تمام شد. رسیدیم به نظریه مرحوم آخوند قدس سره. فرمایش مرحوم آخوند مرحوم آخوند در مسئله پنج قول مطرح می‌کند،[۱] مرحوم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام در دوران امر بین محذورین بود. کلام مفصلی هست از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام که «سماه بعض الشيعة نثر الدرر»[۱] بعضی از شیعه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین توضیح بیشتر مطلب دهم مطلب آخر را گفتند مجددا شرح دهیم؛ ببینید خوب دقت بفرمایید مرحوم محقق[۱] قدس سره در مورد منع ظالم می‌فرماید اگر منع

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تا این جا مرحوم اصفهانی چند مطلب را فرمود: یک مطلب این بود که اگر در سرقت متعین است انفساخ بر حسب روایت عقبه[۱] که یحتمل

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تذکر یک نکته یک مطلب را خیلی تذکر دادند که این «سقطت الأجرة» که در عبارت مرحوم صاحب شرایع بود[۱] و ما گفتیم حمل می‌شود بر

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مطلب چهارمی که مرحوم اصفهانی مطرح می‌فرماید جواب یک ان قلت است. فرمایشات مرحوم اصفهانی واقع مطلب از جهت تشقیق و از جهت تشریح

فرمایشات مرحوم اصفهانی واقع مطلب از جهت تشقیق و از جهت تشریح ذهن بسیار مفید است یعنی ذهن را باز می‌کند و اگر دقت کرده باشید در حاشیه‌ای هم که بر کفایه دارد ایشان اصلا ریشه‌یابی می‌کند و تا انتهای قضیه پیش می‌رود تا ببیند چه خبر است و مطلب را به دست بیاورد. علی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین حاشیه مرحوم اصفهانی در فرع اول مرحوم اصفهانی قدس سره کلامی دارند که فهم این کلام متوقف بر تذکر مقدماتی است: مقدمه اول مقدمه اولی یادآوری

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرع سوم رفع منع از استیفاء عین فرع سومی که صاحب عروه مطرح فرموده[۱] این است که غاصب منع کند مستأجر را از استفاده از عین

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مختار در فرع اول نسبت به فرع اول، مختار ما هم همان تخییر است یعنی در صورتی که منع ظالم قبل القبض باشد مستأجر مخیر هست

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث دیروز را آن طور که می‌خواستیم القاء نکردیم لذا تکرار می‌کنیم. نهایت ما برای این که تکرار آن خالی از فایده نباشد اضافاتی را هم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مسئله [یازدهم] را دیروز خواندیم؛ این مسئله مشتمل بر چند فرع هست: فرع اول منع ظالم قبل از قبض فرع اول عبارت از این است که

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین اشکالی که شده بود بر مرحوم آقای خوئی قدس سره این بود که شما در این جا در این بحث که بحث منع مؤجر هست از

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نسبت به این که در مواردی که شخص مستأجر در بحث ما حق فسخ دارد آیا مراجعه به حاکم و اجبار از طرف حاکم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام مرحوم سبزواری مرحوم آسید عبد الأعلی سبزواری قدس سره یکی از بزرگان علماء نجف بوده و از شاگردان مرحوم آقای خوئی قدس سره هست، کتابی

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در این قسمت از فرمایش صاحب عروه است که اگر مالک در اثناء مدت اجاره منع کرد مستأجر را از استفاده از عین مستأجره مثلا

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث گذشته که شخص مالک اخذ می‌کرد عین مستأجره را بعد القبض و قبل الاستیفاء گفتیم این جا هم عقد اجاره منفسخ می‌شود به خاطر

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نسبت به مسئله قبل چون احتمال دادم یا آن طور که تذکر دادند حکم بعضی از صور جا به جا شده باشد من صور مسئله و

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در دوران امر بین محذورین بود و نظریات مرحوم شیخ انصاری قدس سره را طرح می‌کردیم. ایشان در ابتدای بحث قائل شدند که نسبت به

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در دوران امر بین محذورین بود. امر ۲. اقسام دوران امر بین محذورین به حسب منشأ شک مرحوم شیخ قدس سره این مسئله را مثل

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث گذشته چهار طریق برای تبعیض در احتیاط گفته شد. چون معلوم شد که احتیاط کامل نسبت به تمام موارد شبهات یا ممکن نیست یا

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کیفیت تبعیض در احتیاط بحث در کیفیت تبعیض در احتیاط بود. نسبت به احتیاط شکی نیست که الاحتیاط حسن عقلا چون به سبب احتیاط انسان واقع

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرمایش مرحوم اصفهانی را بیان کردیم. نسبت به این که حقیقت حکم فعلی چیست بین نظر مشهور و مرحوم محقق اصفهانی اختلاف است. مشهور

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین حاشیه مرحوم اصفهانی بحث منتهی شد به نظریه مرحوم اصفهانی قدس سره. حاشیه مرحوم اصفهانی در این مقام مفصل است، نهایت ما دو مطلب ایشان را

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نسبت به فرمایشات مرحوم نائینی قدس سره گفتیم دو بخش دارد: بخش اول اشکالی بود که ایشان بر مرحوم آخوند قدس سره داشت. این اشکال را

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مختار در مسئله در جلسه قبل صور و اقسام را گفتیم، بنا شد این جلسه حکم اقسام را بگوییم. بیان اقسام ملخص بیان اقسام

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین کلام مرحوم آقای قمی بنا شد امروز فرمایشات صاحب مبانی منهاج را ذکر کنیم؛ ایشان چند مطلب دارد: مطلب اول مطلب اول[۱] ایشان این

  بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین در بحث گذشته گفتیم برای بیان حق در مقام در شبهات موضوعیه دو مدعا باید ثابت شود: یک مدعا این بود که شبهات موضوعیه مورد

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرمایش مرحوم آخوند[۱] قدس سره را در مقام ذکر کردیم. ایشان سه قسم در شبهات تحریمیه بیان فرمود. بحث رسید به نظریه والد معظم. اشکال والد

والإشكال في سند رواية الجعفي ليس من ناحية أبان؛ لأنه وإن كان واقفيًّا ولم يرد تصريح بتوثيقه إلا أنه قد ثبت في محلّه بأن فساد المذهب وعدم كون الراوي إماميًا لا يضر بالوثاقة؛ لأنّ المعتبر وثاقته ولو كان غير إمامي، وقد وثقه الشيخ قدس سره ضمن توثيقه لجملة من مشايخ الواقفة وغيرهم من الفرق الاثنى

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین آنچه که تا به حال ما نتیجه گرفتیم این بود که اگر عین مستأجره کلا منهدم شود که از حیّز انتفاع بیفتد بعد العقد

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین فرع سوم فرع سوم این است که اختصاص دارد انهدام به بعض بیوت دار، بعضی از اتاق‌های خانه منهدم شود. فرع اول این بود که خانه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین جواب‌های مرحوم شیخ قدس سره… (چهارشنبه است) چهارشنبه است روایت اخلاقی؛ از حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم هست: «إن الله يحب الجواد

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین نسبت به شبهات موضوعیه یک نظر این است که احتیاط لازم است پس اگر ما علم داریم به حکم کلی مثل حرمت شرب خمر

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین (سؤال: نسبت به تمسک به اخبار عامه شما در جاهای مختلف مطالب مختلف دارید، ما روایاتی که از عامه هست ولو ثقه باشند می‌توانیم اخذ کنیم

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین تنبیه دهم شمول اخبار من بلغ در صورت وجود حجت بر حرمت تنبیه دهم راجع به این است که اگر خبر ضعیف قائم شود بر استحباب

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین چون بلندگو امروز درست نیست یعنی گفتند از فردا درست می‌شود و من هم نمی‌توانم بلند صحبت کنم؛ فقط یکی از تنبیهات را ذکر

وأما رواية زرارة الثانية فهي أيضا بإسناد الشيخ قدس سره إلى علي بن الحسن بن فضال وقد تقدّمت صحته. وفي سندها محمد بن عبد الله بن زرارة وقد وثّقه ابن داود القمي وهو ثقة متقدم على النجاشي وشهاداته حسيّة معتبرة بخلاف ابن داود المعروف الذي شهاداته حدسية غير معتبرة. وتفصيل الكلام في ابن داود القمي:

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث منتهی شد به فرع دوم در مسئله انهدام بیت یا انهدام عین مستأجره. فرع اول این بود که عین مستأجره به طوری منهدم شود که

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین بحث در انهدام مورد اجاره بود. فرع اول انهدام عین مستأجره است به طوری که دیگر هیچ قابل انتفاع نباشد، این فرع را دو قسم فرمود:

    بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیه الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین مسئله‌ای را که بحث می‌کردیم در تلف عین کلی بود. متعلق اجاره تاره عین شخصیه است و تاره عین کلی است، اگر عین شخصیه