خداوند متعال در سورهی محمد (ص) میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ یَنْصُرْکُمْ وَیُثَبتْ أَقْدَامَکُمْ». این آیه، یک گزارهی اخلاقی ساده نیست؛ بلکه بیانگر «معادلهی فعالسازی قدرت» است. شاید برای ذهن محاسبهگر انسان این سؤال پیش بیاید که: «مگر خداوند قادر مطلق، نیازی به یاری ما دارد؟ خدایی که تمام کهکشانها و جنود آسمان و زمین تحت فرمان اوست، چرا پیروزی دینش را مشروط به حرکت ما کرده است؟» امیرالمؤمنین علی (ع) در نهجالبلاغه به این شبهه پاسخ میدهند و پرده از راز این مکانیزم برمیدارند: «إنَّهُ لَمْ یَسْتَنْصرْکُمْ منْ ذُلٍّ… وَ لَهُ جُنُودُ السَّمَاوَات وَ الْأَرْض»؛ خدا از روی ناتوانی و ذلت از شما یاری نخواسته، در حالی که تمام لشکریان آسمان و زمین از آن اوست . فلسفهی این قانون در «کرامتبخشی» و «ارتقای وجودی» انسان نهفته است. خداوند میخواهد انسان را از سطح یک «موجود منفعل» به سطح «کارگزار الهی» و «مجاری ارادهی حق» ارتقا دهد. اگر خدا به تنهایی دشمنان را نابود کند (مانند عذابهای استیصال در اقوام گذشته)، انسانها رشد نمیکنند و «خلیفهالله» نمیشوند. اما در این قانون، خداوند اراده کرده است که قدرت بیپایان خود را از «کانال ارادهی مؤمنین» در عالم جاری کند. مکانیزم عمل این قانون بدینگونه است:
الف) فرمول «إنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ یَنْصُرْکُمْ»: وابستگی نزول قدرت الهی به اقدام زمینی مؤمنین
۳۲